بدشکلی سر کودک، پیشگیری و درمان

بدشکلی جمجمه چیست؟

پلاژیوسفالی موضعی اختلالی است که در آن، پشت یا کنار سر نوزاد صاف است و موی سر نوزاد در آن ناحیه کم است. این اختلال اغلب ناشی از آن است که نوزاد را به مدت طولانی روی سطحی صاف (گهواره، کالسکه، تاب، بالش، تخت نرده دار و …) خوابیده می گذارند. از آنجائیکه سر نوزاد هنوز خیلی نرم است، نسبت به وضعیت هایی که به سر او شکل می دهند، حساس و آسیب پذیر است.

[images cols=”three” lightbox=”true”]
[image link=”3940″ image=”3940″]
[/images]

علتهای بدشکلی سر نوزاد هنگام تولد

عبور جنین از کانال تولد ممکن است باعث شود که سر نوزاد کمی بد شکل شود، ولی این تغییر شکل سر نوزاد موقتی است. زیرا جمجمه نوزاد از چند استخوان جداگانه تشکیل شده است که بین آنها غضروف است و در نهایت به هم جوش می خورند، ولی در روزها و هفته های اول پس از تولد، سر نوزاد ممکن است کمی عجیب به نظر برسد.  به هر حال زایمان به روش سزارین می تواد به عنوان روشی برای پیشگیری از این مشکل در نظر گرفته شود

از طرف دیگر اگر بخش هایی از سر نوزاد برای مدتی صاف باقی بماند، ممکن است این نشانه ای از پلاژیوسفالی موضعی باشد. به این حالت که سندروم سر صاف نیز می گویند، زمانی رخ می دهد که کودک دائماً فقط به یک سمت خوابانده می شود، یا اینکه در عضلات گردنش مشکل دارد.

[images cols=”three” lightbox=”true”]
[image link=”3941″ image=”3941″]
[/images]

روش های پیشگیری از صاف شدن سر نوزاد

دستورات زیر کمک می کنند که هم خطر بروز سندروم مرگ ناگهانی کم شود و هم سر نوزاد صاف نشود:

  1. از وقتی که بچه به دنیا می آید به طور متناوب جهت سر او را تغییر دهید.
  2. بعد از چند هفته اول، وقتی که نوزاد قادر شد خودش سرش را بچرخاند، هر شب او را در جهت مخالف در گهواره اش بخوابانید. اگر گهواره اش کنار دیوار است، او به طور طبیعی سرش را به سمت اتاق برمی گرداند. به همین خاطر باید هر شب او را به گونه ای بخوابانید که سرش همیشه در یک جهت نماند.
  3. وقتی نوزاد شیر مادرش را می خورد، مادر به صورت ناخودآگاه او را جا به جا می کند و هر از چند گاهی او را به چپ یا به راست برمی گرداند. توجه کنید زمانی هم که با شیشه به کودکتان شیر می دهید هر از چند گاهی او را جا به جا کنید تا مدت زمان زیادی را روی یک جهت از سرش یا به پشت سرش نخوابیده باشد.
  4. نوزاد را زمانی که در صندلی اش در ماشین، صندلی نوزاد، گهواره و هر جای دیگری که مدت ها بدون حرکت روی یک نقطه، سرش ثابت می ماند، تنها نگذارید.
  5. در طول روز که نوزاد بیدار است او را روی شکم قرار دهید. اگر این وضعیت را دوست ندارد، به تدریج عادتش دهید، اول با یک یا دو دقیقه شروع کنید؛ البته به شرطی که قادر باشد برای این مدت سرش را نگه دارد. قرار دادن بچه روی شکم، در هفته های اول موجب قدرت گرفتن گردنش می شود.

روشهای درمان

  1. کلاه مخصوص: در  پلاژیوسفالی موضعی سر نوزاد. برای نوزادانی که پلاژیوسفالی موضعی حاد دارند، پزشک یک کلاه سفارشی یا هدبند دست ساز تجویز می کند. این کلاه ها زمانی اثربخش هستند که از ۴ تا ۶ ماهگی به نوزاد پوشانده شوند، زیرا رشد جمجمه نوزاد در این ماه ها سرعت بالایی دارد و بعد از ۱۰ ماهگی این کلاه ها عملاً فایده ای ندارند. اثر این کلاه ها بدین ترتیب است که فشار ملایم و مداومی بر جمجمه در حال رشد نوزاد وارد می کنند تا جهت رشد را تصحیح کنند.
  2. روش جراحی: شاید به عنوان تیر اخر بتوان روش جراحی را هم به عنوان آخرین راه درمان این مشکل در نظر داشت.

[images cols=”three” lightbox=”true”]
[image link=”3945″ image=”3945″]
[image link=”3946″ image=”3946″]
[image link=”3947″ image=”3947″]
[/images]

با مطالعه این متن شاید کمی نگران فرزندان کنونی یا آینده خود شده باشید. اما یادآوری این نکته بسیار امید بخش خواهد بود که بدانیم هر روزه با پیشرفت علم راه حلهای متنوعتری برای مشکلات بشر پیدا می شود.  از سوی دیگر یادآوری این نکته هم مفید است که بدانیم پیشگیری همیشه راحتتر و ارزاتر از درمان است.

شما هم می توانید نظرات خود را در پایین همین صفحه ابراز بفرمایید و تجربیات خود در این باره را با دیگر خانواده ها به اشتراک بگذارید. در ضمن در شبکه های اجتماعی هم همراه ویکی بیبی باشید.

سندرم زجر تنفسی (آر دی اس) چیست؟

سندرم زجر تنفسی (آر دی اس) چیست؟
اگر نوزادی قبل از رسیده شدن ریه هایش، متولد شود، سندرم زجر تنفسی ایجاد خواهد شد. نوزاد مبتلا به سندرم زجر تنفسی برای گریه و نفس کشیدن در زمان تولد تلاش می کند اما بخاطر اینکه ریه های او با هر نفس کشیدن، تمایل دارند روی هم بخوابند، در این دقایق تا ساعت ها شروع کار تنفس سخت و دشوار است.
نوزاد مبتلا به سندرم زجر تنفسی:
۱
– بیشتر از ۶۰ بار در دقیقه نفس می کشد.
۲
– در هنگام بیرون دادن نفس، صدای ناله، مانند صدای زاری وجود دارد.
۳
– وقتی که نفس می کشد، دیواره قفسه سینه و فضای بین دنده ها بطرف داخل کشیده می شود (این حرکات در طی تنفس رتراکسیون نامیده می شود).

۴ – پره های بینی اش می لرزند.
۵
-دور لبهایش کبود می شود که نشان دهنده این است که او اکسیژن بیشتری نیاز دارد.
دو علت احتمالی دیگر مشکلات تنفسی در نوزادان عفونت ریه ها (پنومونی) و وجود مایعات اضافی در ریه ها می باشد.

علل سندرم زجر تنفسی چیست؟
قبل از تولد، نوزاد از ریه هایش بخاطر اینکه جفت اکسیژن را از مادر گرفته و به خون نوزاد می رساند، استفاده نمی کند. پس از تولد ریه های نوزاد از هوا پر می شود و شروع به رساندن اکسیژن به خون می کند. برای آماده شدن ریه ها به کار مناسب بعد از تولد، نوزاد ماده ای تولید می کند که سورفاکتانت نام دارد. سورفاکتانت ماده ای است برای پوشاندن سطح کیسه های هوایی در ریه ها و به باز بودن ریه ها در هنگام بیرون دادن نفس (بازدم) کمک می کند. در نوزادان به طور معمول تولید سورفاکتانت در هفته ۳۰ الی ۳۶ حاملگی افزایش می یابد تقریبا همه نوزادان سورفاکتانت را تا هفته ۳۵ حاملگی می سازند. وقایع خاص از قبیل پارگی زودرس کیسه آب مادر یا زایمان زودرس، ممکن است سبب شروع ساختن زودرس سورفاکتانت شود. فقدان سورفاکتانت سبب سندرم زجر تنفسی می شود.

سندرم زجر تنفسی چگونه تشخیص داده می شود؟
برای کمک به تعیین علت مشکلات تنفسی آزمایشات خاصی وجود دارد.این آزمایشات عبارتند از:

* کشت خون:
از آنجا که علت مشکلات تنفسی ممکن است از ابتدا به خوبی تشخیص داده نشود، همه نوزادان در مواردی که عفونت دارند، با آنتی بیوتیک ها (داروهای ضدعفونت) درمان می شوند. قبل از شروع آنتی بیوتیک، نمونه خونی از نوزاد از نظر عفونت بررسی می شود. این آزمایش کشت خون نامیده می شود. اگر نوزاد عفونت نداشته باشد، نتیجه آزمایش منفی است و آنتی بیوتیک ها درطی دو روز قطع خواهد شد. پرستار نوزاد شما احتمالا نمونه خون را از ورید یا شریان خواهد گرفت.

* آزمایش گاز های خونی:
آزمایش گازهای خونی نشان می دهد که تا چه اندازه اکسیژن در خون وجود دارد. این اطلاعات به پزشک شما کمک می کند تا بداند که نوزاد به چقدر اکسیژن نیاز دارد. همچنین نشان می دهد که نوزاد برای نفس کشیدن چقدر تقلا می کند و اینکه آیا نوزاد جهت نفس کشیدن به کمک نیاز دارد یا نه.

* عکس قفسه سینه:
جهت گرفتن عکس قفسه سینه از نوزاد ،اشعه خیلی جزئی استفاده می شود و این عکس در تشخیص سندرم  زجر تنفسی (آر دی اس) کمک کننده است.

درمان سندرم  زجر تنفسی چیست؟
نوزادان زیادی دچار سندرم  زجر تنفسی می شوند. معمولا نوزادانی که سندرم  زجر تنفسی (آر دی اس) دارند بیش از ۶ هفته نارسی دارند، اما بعضی اوقات نوزادان رسیده تر نیز سندرم زجرتنفسی دارند.درمان های موثری برای نوزادان مبتلا به سندرم  زجر تنفسی  وجود دارد و اغلب نوزادان بطور کامل در اولین هفته های زندگی بهبود می یابند.

۱- بخش مراقبت های ویژه نوزادان: نوزادی که مشکلات تنفسی دارند، در روی یک تخت گرم در بخش مراقبت ویژه نوزادان گذاشته می شوند. نوزاد به یک دستگاه نمایشگری وصل می شود که بطور مداوم ضربان قلب و تعداد تنفس را اندازه گیری می کند. این نمایشگر مانیتور قلبی – تنفسی نامیده می شود.
همچنین نوزاد به دستگاهی وصل می شود که مقدار اکسیژن پوستی را اندازه می گیرد که پالس اکسی متر نامیده می شود.

۲- مایعات وریدی: نوزادی که سندرم زجر تنفسی دارد، سریع نفس می کشد و از تمام انرژی خود برای تنفس استفاده می کند ودیگر  برای خوردن انرژی چندانی باقی نمی ماند و نمی تواند  عمل مکیدن را با تنفس های سریع خود هماهنگ کند. راه وریدی یک لوله پلاستیکی باریک و ظریفی است که در از  وریدهای دست یا پاها یا سرنوزاد وارد می شود. این راه وریدی مایعات (سرم) را جهت پیشگیری از کم آبی بدن نوزاد و قند را جهت تامین انرژی به بدن نوزاد می رساند.
نوزاد بعد از این که ریه هایش خوب شد، قادر خواهد بود که شیر بخورد.

۳- اکسیژن : نوزاد مبتلا به سندرم زجر تنفسی، برای حفظ سطح اکسیژن در محدوده طبیعی در خون به اکسیژن اضافی نیاز دارد. اگر آزمایشات نشان دهد که نوزاد به اکسیژن اضافی نیاز دارد ، سر نوزاد زیر یک کلاهک پلاستیکی (هود) که اکسیژن اضافی به آن وارد می شود، قرار داده می شود

۴- کاتتر شریان نافی: اگر نوزاد برای نفس کشیدن به اکسیژن بالاتر از ۴۰ درصد یا ونتیلاتور (دستگاه تنفس مصنوعی) نیاز داشته باشد، گاز های خونی مکررا کنترل می شوند. برای این که بدن نوزاد در هر بار خونگیری ، سوراخ نشود، ممکن است با یک کاتتر (یک لوله پلاستیکی ظریف و باریک) یک مسیر در یک شریان ایجاد شود. این کاتتر اغلب در شریان طناب نافی گذاشته شده و به سوی آئورت عبور داده می شود که بزرگترین شریان بدن است. کاتتر شریان نافی این امکان را ایجاد می کند که از نوزاد بدون ایجاد درد، خون گرفته شود. همچنین کاتتر برای دادن مایعات و داروها به نوزاد مورد استفاده قرار می گیرد. شریان های دست ها و پاها نیز ممکن است مورد استفاده قرار گیرند.

۵- ارزیابی تنفس نوزاد:

اگر کار تنفس بیش از حد مشکل شود، نوزاد شروع به خسته شدن می کند.

دو راه برای کمک به تنفس وجود دارد:

۱- کمک تنفسی از راه بینی (نازال سی پپ Nasal-cpap

۲- کمک تنفسی با استفاده از ونتیلاتور (دستگاه تنفس مصنوعی)

۱- کمک تنفسی از راه بینی (نازال سی پپ(
کمک تنفسی از راه بینی دستگاهی است که اکسیژن را تحت فشار به بینی وارد می کند و به باز شدن ریه ها کمک می کند. یک نوار در اطراف سر نوزاد گذاشته می شود که لوله باریک و کوچک ورودی هوا  به بینی را  نگه دارد. در این روش نوزاد خود عمل تنفس را انجام می دهد اما دستگاه  سی پپ، اکسیژن را در یک فشار که ریه ها را باز نگه دارد، آزاد می کند. این روش در نوزادان بزرگتر و قوی تر یا نوزادانی که بیماری خفیف دارند یا به کمک تنفسی کمی نیاز دارند، استفاده می شود.

۲- کمک تنفسی با استفاده از ونتیلاتور (دستگاه تنفس مصنوع(
زمانی که یک نوزاد برای نفس کشیدن مؤثر بیش از حد خسته است، ممکن است برای دادن تنفس اضافی از یک ونتیلاتور استفاده شود. یک لوله از طریق دهان نوزاد به طرف نای قرار داده می شود. لوله در محل با چسباندن چسب هایی به قسمت لب بالایی ثابت می شود. ونتیلاتور اکسیژن را تحت فشار از طریق لوله به ریه های نوزاد وارد می کند. نوزاد تنفس های خودش را دارد و ونتیلاتور نفس های اضافی به نوزاد می دهد. نوزاد در این وضعیت احساس راحتی بیشتری می کند زیرا دیگر کار سخت تنفس را انجام نمی دهد. گاه گاهی نوزاد ممکن است به وسیله ونتیلاتور بی قرار شود. اگر چنین اتفاقی افتاد، برای کمک به خواب و استراحت او، یک داروی آرام بخش خفیف داده می شود.

سورفاکتانت مصنوعی:
نوزادانی که به ونتیلاتور نیاز دارند، ممکن است در طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول زندگی ۲ الی ۴ بار داروی سورفاکتانت داده شود. اگر سورفاکتانت مصنوعی داده شود، نوزاد هنوز برای حدود ۳ روز به ونتیلاتور نیاز خواهد داشت و سپس شروع به بهبودی خواهد کرد چون ریه ها، سورفاکتانت خودشان را می سازند.

بهبودی چقدر طول می کشد؟
نوزادی با سندرم زجر تنفسی برای حدود ۳ روز بیمار است. در ۳ روز اول، نیاز او به اکسیژن افزایش دارد یا در همان مقدار می ماند. زمانی که نیاز نوزاد به اکسیژن کمتر شد، این یک نشانه خوب از شروع بهبودی می باشد. اگر نوزاد شما به ونتیلاتور وصل است، مقدار اکسیژن و نفس کاهش خواهد یافت تا زمانی که نوزاد نهایتا بتواند خودش نفس بکشد. در این زمان لوله تراشه (لوله تنفس) می تواند خارج شود. زمانی که نوزاد قادر است به راحتی در یک محدوده طبیعی نفس بکشد و به اکسیژن اضافی نیاز ندارد، تغذیه نوزاد می تواند شروع شود. اگر نوزاد به حد کافی برای مکیدن قوی و رسیده است، او می تواند شروع به تغذیه از پستان یا شیشه نماید. با این حال اغلب نوزادان ضعیف هستند، بخاطر این که ریه هایشان هنوز رو به بهبود هست. یک نوزاد ضعیف می تواند بوسیله لوله ای که از دهان به معده اش وارد می شود تغذیه شود. شیر از طریق لوله به معده نوزاد وارد می شود این کار گاواژ نامیده می شود. از این طریق نوزاد بدون این که برای مکیدن انرژی زیادی را استفاده کند، می تواند تغذیه شود. به زودی او قادر به تغذیه از پستان یا شیشه خواهد شد.
اگر نوزاد در اولین روز نتوانست بخورد و وزن خود را از دست دهد نگران نباشید. حتی یک نوزاد سالم هم که بلافاصله بعد از تولد غذا می خورد، در اولین هفته زندگی وزن از دست می دهد.

آیا عوارضی وجود دارد؟
اغلب نوزادان به طور کامل از سندرم زجر تنفسی  بدون بروز مشکلات کوتاه مدت یا بلند مدت بهبودی می یابند. شایعترین عوارض که به مدت کوتاهی از تولد رخ می دهد پنو موتوراکس است. مشکلات بلند مدت از قبیل مشکلات مزمن ریوی یا مشکلات عصبی (صدمات مغزی) معمولا به این که نوزاد چقدر نارس است مربوط می شود تا سندرم زجر تنفسی.
پنو موتوراکس: گاهی اوقات کیسه های هوایی ریه های نوزاد پاره است. هوایی که بایستی داخل کیسه های هوایی شود به خارج از ریه ها راه پیدا کرده و در داخل قفسه سینه می ماند. هوای جمع شده سپس به ریه ها وارد شده و مشکلات بیشتری را برای نوزاد جهت تنفس ایجاد می کند که این مسئله نشت هو ا یا پنو موتوراکس نامیده می شود.یک پنوموتوراکس ممکن است در هر زمانی بدون یک علت واضح رخ دهد یا ممکن است زمانی که نوزاد اکسیژن تحت فشار از طریق سی پپ یا ونتیلاتور (دستگاه تنفس مصنوعی) می گیرد، اتفاق بیافتد. یک پنوموتوراکس کوچک نیازی به درمان ندارد. یک پنو موتوراکس بزرگ با کشیدن هوا به خارج از طریق یک سوزن درمان می شود. برای موارد نشت هوایی بزرگتر یا پایدار، یک لوله در قفسه سینه وارد می شود و هوا را به طور مداوم بیرون می کشد. در طی زمان (ساعت ها تا روزها) کیسه های هوایی خود به خود بهبود می یابند و لوله می تواند خارج شود.

بیماریهای مزمن ریه:
نوزادانی که به طور غیرمعمول بیماری های شدید ریه را دارند یا خیلی نارس هستند ممکن است نیاز به اکسیژن و فشار زیاد از ونتیلاتور (دستگاه تنفس مصنوعی) برای زنده ماندن داشته باشند. این می تواند به ریه ها آسیب برساند .بعضی از این نوزادان ممکن است به دستگاه تنفس مصنوعی برای چندین هفته نیاز داشته باشند و ممکن است نیاز به اکسیژن برای چندین ماه ادامه داشته باشند. در این موارد ممکن است برای بیرون راندن مایعات اضافی از ریه ها از داروی ادرار آور استفاده شود .اغلب نوزادان در اولین ماه های زندگی این مشکلات را از سر می گذرانند. و بهبود می یا بند. بافت ریه جدید آنها رشد می کند، که جایگزین بافت ریه صدمه دیده می شود. به هر حال در طی چند سال اول زندگی آنها بیشتر (خس خس سینه) دارند و ممکن است زمانی که عفونت دستگاه تنفس فوقانی (سرماخوردگی را دارند) ذات الریه بگیرند. این مشکلات در کودکان بزرگتر کمتر رخ می دهد. کلیه نوزادانی که سندرم زجر تنفسی دارند مانند کودکان سالم و طبیعی رشد می کنند. سندرم زجر تنفسی در اغلب موارد و به خودی خود سبب صدمه مغزی یا مشکلات تکاملی بلندمدت نمی شود.

آیا می توان از سندرم زجر تنفسی پیشگیری کرد؟
اگر پزشک بداند که احتمالا نوزادی نارس به دنیا خواهد آمد، با تجویز دارویی به مادر جهت کمک به شروع تولید سورفاکتانت درریه های نوزاد قبل از تولد کمک خواهد کرد. فراوان ترین داروی مورد استفاده بتامتازون است. با آزمایش مایع آمینوتیک مادر، پزشک می تواند، ساخته شدن سورفاکتانت را در ریه جنین کنترل کند. مایع آمینوتیک با انجام روشی که آمینوسنتز نامیده می شود، جمع آوری می شود. مایع می تواند همچنین در صورتی که مادر آبریزش داشته باشد، نمونه گیری شود. اگر نوزاد هنوز سورفاکتانت نمی سازد، ممکن است به مادر بتامتازون و سایر داروهایی داده شود تا انجام زایمان متوقف و یا به تأخیر بیفتد.

فواید بوسیدن کودکان

همه پدر و مادرها عاشق فرزندانشان هستند. آنها در محبت کردن و نوازش کودکشان کوتاهی نمی‌کنند و بیشتر به خاطر دل خودشان است که به بوسیدن و در آغوش گرفتن فرزندشان از نوزادی علاقه‌مندند. اما این نوازش‌ها، بوسه‌ها و محبت‌ها چه تأثیری در رشد و پرورش کودک دارند؟ از دکتر ورشایگان در مورد این تأثیرات می‌پرسیم و او هم توضیحاتی می‌دهد که می‌توانید در قالب سوال و جواب بخوانید؛

چند نوع نوازش داریم؟
نوازش انواع مختلفی دارد که سه دسته از عمده‌ترین آنها شامل:

 ۱٫ نوازش‌های کلامی مانند ابراز محبت و تشویق و تحسین کودک

 ۲٫ نوازش‌های لمسی مانند بوسیدن، در آغوش گرفتن و لمس کردن کودک

 ۳٫ نوازش‌هایی از طریق زبان بدن مانند نگاه‌های محبت‌آمیز می‌شود

هر کودک چه مقدار به نوازش پدر و مادر خود احتیاج دارد؟
نوازش و محبت از لحاظ عاطفی روح و روان هر انسانی را می‌تواند به شدت تحت تأثیر خودش قرار دهد. وقتی صحبت از کودکان به میان می‌آید این تأثیر بسیار برجسته‌تر می‌شود چون رشد عاطفی و هوش هیجانی کودک را می‌تواند ارتقا دهد. اما در این مورد نمی‌توان معیار عددی داد که هر کودک نیاز دارد روزانه ایکس مرتبه بوسیده شود یا در آغوش گرفته شود.  
معیارهای مربوط به عواطف و رشد روانی افراد معیارهایی نسبی هستند که در افراد و شرایط مختلف متفاوت هستند و بیشتر مواقع افراط یا کمبود آنها قابل تشخیص است و شما به صورت غریزی می‌توانید آن را بسنجید.

نوازش روی سلامت جسمی کودکان چه تأثیری می‌گذارد؟
طبق تحقیقات صورت گرفته مشخص شده است تأثیر نوازش علاوه بر روح و روان بر روی جسم کودک نیز قابل ملاحظه است. اهمیت این مساله تا جایی است که مواردی وجود دارد از کسانی که در کودکی نوازش دریافت نکرده‌اند و در بزرگسالی دچار خشکی در ناحیه نخاع شده‌اند.

تحقیق دیگری نیز در مورد کودکان بی‌سرپرست انجام شده که در آن دو گروه از نوزادان مورد مطالعه قرار گرفته‌اند؛ نوزادانی که بغل گرفته می‌شدند و حرف‌های محبت‌آمیز می‌شنیدند از لحاظ تغذیه و رشد شرایطی به مراتب بهتر داشتند در مقایسه با گروه دیگری از نوزادان که موقع شیر خوردن پرستارانشان، شیشه شیر را به دست خود نوزاد می‌دادند و با آنها حرف نمی‌زدند. این دسته از کودکان آسیب پذیری بیشتری داشتند و حتی از نظر جسمی دچار مشکل می‌شدند. یعنی سیستم ایمنی آنها در مقابل بیماری‌ها ضعیف‌تر بود.

پدر و مادرها چگونه می‌توانند به وسیله نوازش در رشد هوش هیجانی کودک موثر باشند؟
بسیاری از افراد در ارتباط عاطفی ضعیف هستند نمی‌توانند ابراز احساسات کنند و عواطف خود را به زبان آورد. برای اینکه بچه‌ها از نظر رشد هیجانی و عاطفی بتوانند بهتر رشد کنند، توجه بیشتر والدین به آنها مورد نیاز است. خیلی از پدر و مادرها اسباب بازی را جلوی بچه‌شان می‌گذارند و فکر می‌کنند همین که کودک با اسباب‌بازی‌اش سرگرم باشد، برایش کافی است. اما اگر شما موقع بازی کودک همراهش باشید و وقتی که او با اسباب‌بازی چیزی می‌سازد یا حرکت خلاقانه‌ای انجام می‌دهد همان موقع او را با تشویق کلامی یا بوسه و بغل حمایت کنید، روی رشد هوش فرزند شما بسیار تأثیرگذار است.

کودکانی که هوش هیجانی بالاتری دارند، چه ویژگی‌هایی دارند؟
هوش هیجانی کمتر به صورت موروثی منتقل می‌شود و بیشتر اکتسابی است. یعنی بچه‌ها تحت تأثیر رفتار والدین، محیط اطراف، ارتباط با همسالان و… این مهارت‌ها را کسب می‌کنند. یکی از محیط‌هایی که می‌توان تفاوت کودکان را در میزان هوش هیجانی مشاهده کرد محیط مدرسه است که در آن بعضی از کودکان بسیار عاطفی و حمایت کننده هستند و نسبت به دوستانشان محبت ابراز می‌کنند و احساس همدلی با دیگر کودکان دارند و در تشخیص غم و ناراحتی دیگران نیز مهارت دارد. اما در مقابل برخی از کودکان دچار ضعف ابراز احساسات یا تشخیص حالات مختلف عاطفی دیگران هستند.

کم کاری تیروئید در بدو تولد

کم کاری تیروئید در بدو تولد؛ عامل عقب ماندگی ذهنی:

کم کاری مادرزادی تیروئید، بر اثر کمبود هورمون های تیروئید در بدو تولد یا پس از آن دیده می شود. در این بیماری سطح هورمون تیروکسین کمتر از میزان طبیعی است. این بیماری اغلب موارد در اثر اختلال غده تیروئید در دوران جنینی اتفاق می افتد. هر نوزادی که متولد می شود، ممکن است به این بیماری مبتلا باشد. با توجه به اینکه غده تیروئید بر همه جوانب سلامت تأثیر می گذارد، در صورت کنترل و تشخیص کم کاری تیروئید، اقدامات درمانی برای آن باید به سرعت شروع شود. دکر سهیلی پور می گوید: کم کاری تیروئید بر اثر کمبود ترشح هورمون های تیروئید، ممکن است از بدو تولد یا در هر زمانی پس از تولد ایجاد شود. لزوم تشخیص به موقع این بیماری از آن روی اهمیت دارد که سال های اول عمر، زمان تکامل مغز کودک بوده و تکامل طبیعی مغز وابسته به هورمون های تیروئید است. این بیماری در بدو تولد به ندرت علائم دارد. در صورت تشخیص می توان از عوارض برگشت ناپذیر و غیر قابل جبران آن جلوگیری کرد. اختلال در تکامل غده تیروئید و اختلال در سنتز هورمون های تیروئید، علل این بیماری است. بروز کم کاری مادرزادی تیروئید، در دختران دو برابر پسران است.

نشانه های متفاوت در بدو تولد:

ایشان، در این باره می گوید: کم کاری تیروئید در ۹۵ درصد موارد در بدو تولد بدون علامت است و به ندرت با علائمی از قبیل، ورم اطراف چشم، خواب آلودگی، زبان بزرگ و زردی طولانی خود را نشان می دهد. این متخصص تأکید می کند: با از بین رفتن زمان طلایی و به تعویق افتادن درمان، این بیماری با اختلال در تکامل مغز، سبب بروز اختلال توانایی های مغزی، بدنی و رشد قدی می شود. همچنین بروز اختلال در ترشح هورمون های تیروئید در ماه های اول تولد، باعث عقب ماندگی ذهنی کودک می شود.

اختلال تیروئیدی مادر، جدی گرفته شود: 

مصرف مناسب ید، در مادران باردار در پیشگیری از ابتلا به این بیماری نقش مؤثری دارد. در حال حاضر، مسئله کمبود ید در ایران حل شده است. مصرف کافی ید از اختلال در تکامل مغز جنین جلوگیری می کند. دکتر سهیلی پور معتقد است: بررسی کم کاری تیروئید در مادر باردار ضرورت دارد. چرا که جنین در سه ماه اول تولد قادر به ساختن هورمون تیروئید نیست و تکامل مغز جنین در این سه ماه وابسته به هورمون های تیروئید مادر است. استفاده از برخی داروهای پرکاری تیروئید در نوزاد می شود، البته این تأثیرات ممکن است گذرا یا دائم باشد. این متخصص تأکید می کند: نکته حائز اهمیت این است که مادر، قبل از بارداری و در دوران بارداری از نظر تیروئیدی تحت نظر پزشک باشد. فراموش نکنم مشکلات تیروئیدی در حاملگی، سبب بروز کم کاری مادرزادی تیروئید نمی شود.

درمان کم هزینه: 

در طرح غربالگری کشور، با گرفتن چند قطره خون از پاشنه پای نوزادان، در روز سوم تا پنجم تولد، برای تشخیص کم کاری مادرزادی تیروئید، بیماریابی انجام می شود. عوارض این بیماری با تشخیص زودرس و درمان به موقع در کشور کاهش یافته است. ایشان با اشاره به این موارد می گوید: بیماری کم کاری مادرزادی تیروئید در صورت تشخیص به موقع، درمانی کم هزینه دارد و با شروع هر چه سریع تر درمان، از عوارض بیماری جلوگیری می شود. وی در پاسخ به این سؤال که بعد از تشخیص کم کاری مادرزادی کودک چه اقداماتی باید انجام شود، می گوید: در صورت غیر طبیعی بودن آزمایش پاشنه پا، نوزاد به متخصصان اطفال یا به فوق تخصص غدد درون ریز و متابولیسم کودکان ارجاع داده می شود. چنانچه با آزمایش سرمی تشخیص این بیماری تأیید شود، کودک در یک روند سه ساله تحت درمان قرار می گیرد. بعد از این دوره درمان در بیشتر موارد قرص تیروئید قطع شده و بیمار دوباره از نظر بالینی و آزمایشگاهی مورد بررسی قرار می گیرد. اگر آزمایش با وجود عدم مصرف یک ماهه دارو طبیعی باشد، می توان دارو را قطع کرد.

مشارکت را به کودکان آموزش دهیم

چند راهکار خلاق، ساده و کارآمد برای درونی سازی مفهوم مشارکت:

 با قوانین کوچک شروع کنید:

کودک تا ۵ سالگی به درستی معنی مشارکت و تقسیم کردن را نمی فهمد. اما به هر حال  کودک می تواند بعضی از قوانین پایه را درک کند. مثلا صبر کردن و رعایت برای نوبت (زهرا می رود و بعد تو می روی) یا اگر تو یک اسباب بازی را کنار بگذاری، هر کسی می تواند با آن بازی کند و اگر اسباب بازی ات را برای بازی به جایی می بری، پس همه کسانی که آنجا هستند می توانند با آن بازی کنند.

 زمان مشخص کنید:
دفعه بعدی که فرزندتان نمی خواهد چیزی را با دیگران تقسیم کند، از زمان سنج استفاده کنید. به کودک بگویید که برای مدتی محدود، مثلا ۱۰ دقیقه می تواند با آن بازی کند و بعد با اتمام زمان، نوبت خواهرش است که ۱۰ دقیقه با آن بازی کند. این شیوه به کودک نشان می دهد که چگونه نوبت را رعایت کند و او را متوجه این مسئله می کند که اسباب بازی اش را برای همیشه به کسی نمی دهد.

وسایل خاص را کنار بگذارید:
حتما شما هم وسایلی دارید که برایتان بسیار با ارزش است و دوست ندارید که آنها را در اختیار دوستانتان قرار دهید، پس چرا از کودک توقع دارید اسباب بازی ها یا سایر وسایل مورد علاقه اش را با دیگران قسمت کند؟! اگر کودک به اسباب بازی یا کتاب خاصی علاقه زیادی دارد، او را مجبور نکنید که آن را به دیگران بدهد. اما در عین حال او را متوجه کنید که نباید وسایل مورد علاقه اش را در حضور دوستانش بیرون بیاورد. این وسایل تا زمان ترک مهمانانش داخل کمد باقی می مانند.

الگو باشید:
کودکان به آنچه که والدین انجام می دهند، توجه ویژه ای دارند، پس اجازه بدهید کودک شما را در حال مشارکت ببیند. مثلا اگر در حال خوردن ساندویچ هستید، از کودک سوال کنید که آیا تکه ای از آن را می خواهد. شما و همسرتان حتی باید توجه کودک را به اینکه چگونه می توان با دیگران مشارکت کرد نیز جلب کنید. مثلا انتخاب نوبتی فیلمی که قرار است در سینما ببینید یا تقسیم فضا برای وسایل شخصی در حمام می تواند چگونگی مشارکت و تقسیم کردن را به کودک بیاموزد.
 

برای بازی ها یک موضوع انتخاب کنید:
یک کودک نوپا، کودک دیگری را می بیند که در حال بازی با یک اسباب بازی است و ناگهان تصمیم می گیرد با همان وسیله بازی کند. با وجود اینکه این رفتار کاملا طبیعی است اما می تواند برای شما آزار دهنده باشد. برای آرام کردن این وضعیت می توانید یک موضوع خاص را برای بازی کودکان انتخاب کنید. (ساحل، مزرعه، آشپزی و …) تا همه بچه ها با اسباب بازی های مشابه بازی کنند. حتی می توانید رنگ بعضی از اسباب بازی ها را هم یکسان انتخاب کنید تا سر رنگ آن باهم دعوا نکنند.

 به خیریه ها کمک کنید:
مناسبت ها و تعطیلات فرصت مناسبی است تا با کودک در مورد قسمت کردن وسایل با کودکانی که ممکن است وضعیت مناسبی نداشته باشند، صحبت کنید. به همراه کودک در برنامه های خیریه که برای بچه های اسباب بازی جمع آوری می کنند، شرکت کنید تا کودک بتواند بعضی از اسباب بازی ها یا لباس هایی که دیگر از آنها استفاده نمی کند را به خیریه اهدا کند. یا می توانید کودک را به فروشگاه ببرید و از او بخواهید که چند اسباب بازی نو برای هدیه به خیریه انتخاب کند.

 نقش بازی کنید:
اگر پاسخ کودک شما به درخواست مشارکت و تقسیم کردن همیشه “نه” است، بد نیست کمی به تلافی فکر کنید! وقتی در حال بازی با کودک هستید و او از شما چیزی می خواهد – مثلا لگوی زرد رنگ – به سادگی به او “نه” بگویید و زمانی که کودک ناراحت و عصبانی می شود، با او در مورد اینکه چه احساسی دارد صحبت کنید و به او بگویید که مطمئنا نمی خواهد باعث به وجود آمدن این حس در دوستانش شود. با این شیوه می توانید هر بار که کودک برای مشارکت و تقسیم دچار دو دلی شد، احساسش را به او یادآوری کنید.

 به رفتارهای مثبت پاداش دهید:
ما زمان زیادی را برای آموزش رفتارهای مناسب به کودک صرف می کنیم و به آسانی فراموش می کنیم به رفتارهای مناسب و درست کودک پاداش دهیم. وقتی کودک وسایلش را با دیگران تقسیم می کند، او را مورد تشویق قرار دهید. اجازه بدهید کودک متوجه شود که شما چقدر از دیدن مهربانی او با دوستان یا خواهر و برادرش خوشحال می شوید و به او بگویید که با این رفتارش بچه های دیگر را هم چقدر خوشحال کرده است.

 تمرین کلید موفقیت است:
در کنار کودکان بودن و تعامل با آنها در خلال بازی می تواند درسی برای مشارکت و تقسیم کردن باشد. پس سعی کنید هرچه زودتر کودک را به بودن در کنار همسالانش عادت دهید. شرکت در برنامه های گروهی بازی طی سال های می تواند اعتماد و اطمینان میان دوستان را تقویت کند و هر چه قدر این حس اعتماد بیشتر گسترش پیدا کند، کودک بیشتر به مشارکت و تقسیم کردن با دیگران تمایل نشان خواهد داد.

لثه ها در نوزادان

در ماه های نخست نیز می توان لثه ها را تمیز کرده و آن ها ر ا برای در آمدن دندان ها آماده کرد. البته مطمئنا نه با مسواک، بدین منظور یک لیوان آب جوشیده یا آب معدنی را در دسترس قرار دهید. دو تا سه قطره آب لیمو ترش تازه را به آن اضافه کرده و سپس با کمک یک گاز استریله که دور انگشت خود پیچیده و آن را در آب داخل لیوان خیس کرده اید، خیلی سریع و به آرامی روی لثه ها بکشید. این ماساژ برای خنک کردن لثه ها و آماده ساختن آن ها جهت در آمدن اولین دندان های شیری بسیار مناسب است.

بهترین روش برای تسکین لثه های ملتهب :

اگر نوزاد شما ناراحت است این اقدامات ساده به شما کمک می کند:

– لثه نوزاد را به آرامی ماساژ دهید :

از نوک انگشت تمیز وشسته شده، گاز مرطوب یا پارچه ی تمیز و مرطوبی برای ماساژ دادن آرام لثه نوزاد استفاده کنید. کمی فشار ملایم می تواند ناراحتی نوزاد را کاهش دهد.

– یک دندان گیر تهیه کنید :

دندان گیرهایی که از لاستیک نرم ساخته شده اند بهتر هستند. انواعی که با مایع پر شده اند ممکن است در اثر فشار لثه نوزاد پاره شوند. اگر از شیشه نوزاد برای این منظور استفاده می کنید بهتر است آن را با آب پر کنید چون تماس مکرر با قند موجود در شیر و شیر خشک یا آبمیوه ممکن است منجر به پوسیدگی دندان ها شود.

– سرد کردن کمک می کند :

یک تکه پارچه سرد و مرطوب یا دندان گیر خنک می تواند تسکین دهنده باشد. مراقب باشید تا یخ زده نباشد کمی خنکی کفایت می کند چون سرمای زیاد هم می تواند بیش از اینکه مفید باشد آسیب زننده باشد. اگر نوزاد شما غذاهای جامد و سفت می خورد از غذاهای سرد استفاده کنید. ماست خنک پیشنهاد خوبی است.

– آب دهان را خشک کنید :

افزایش بزاق و آبریزش دهان جزئی از فرآیند دندان درآوردن است. یک دستمال تمیز در نظر بگیرید و دهان و چانه نوزاد را خشک نگه دارید تا از تحریک پوست پیشگیری کنید. هنگام خواب نیز پارچه مناسب و جاذبی زیر سر نوزاد قرار دهید.

– از داروها کمک بگیرید :

اگر نوزاد شما خیلی بی قرار و تحریک پذیر شده با پزشک مشورت کنید تا در صورت لزوم استامینوفن یا ایبوپروفن را به میزان لازم تجویز کند. از دادن آسپیرین و داروهای خودسرانه به نوزاد خودداری کنید، همچنین از استعمال داروهای موضعی و بی حس کننده بر روی لثه خودداری کنید زیرا این داروها به وسیله بزاق شسته شده و قبل از اینکه روی لثه تأثیر کنند موجب بی حسی گلوی نوزاد می شوند و در مکانیسم های طبیعی بلع نوزاد تداخل ایجاد می کنند.

روروک و مضرات استفاده از آن برای کودک

* معمولا استفاده از روروک برای کودکان در هیچ زمانی توصیه نمی شود. هنگامی که کودک از روروک استفاده می کند به دلیل اینکه نمی تواند پاهایش را نگاه کند دیرتر به راه می افتد و روند تکامل حرکتی کودک را به تأخیر می اندازد. ما نباید در تکامل طبیعی کودک دخالت کنیم مگر در مواردی مثل بیماری کودک تا زمانی که ستون مهره هایش تکامل پیدا نکرده نمی تواند بایستد.

* زمانی که ستون مهره های کودک تکامل پیدا کند کودک خودش سعی در ایستادن می کند اگر با استفاده از روروک کودک را زودتر از تکامل یافتن ستون مهره هایش مجبور به ایستادن کنیم این کار سبب کمر دردهای زودرس میانسالی کودک می شود. و همین طور این کار در مورد نشسته نگه داشتن کودک زودتر از موعد هم صدق می کند.

* اگر روروک را قبل از اینکه کودک فرآیند چهار دست و پا را کامل کند در اختیارش بگذارید و او در هر روز برای مدتی از این وسیله استفاده کند در واقع در یکی از مراحل رشد او و سازمان بندی عصبی او دخالت کرده اید و آن را سرعت بخشیده اند. این سرعت که نقش جهش را دارد در دوران مدرسه ۸-۷سالگی مشکلاتی برایش فراهم خواهد کرد.

* همه ی متخصصان کودک روروک را تأیید نمی کند چون ممکن است باعث خطرات احتمالی مثل پرت شدن یا سقوط از بلندی یا گیر کردن به فرش و افتادن روروک و رفتن شیرخوار به فضاهای پرخطر مثل آشپزخانه شود و موجب می شود که شیرخوار به آن وابسته شده و از کارایی خود استفاده نکند.

* این وسیله بیشتر باعث افزایش قدرت در ساق پاها شده ولی روی توان حرکتی ران ها و لگن تأثیری ندارد و باعث می شود شیرخوار برای ایستادن به تنهایی تلاش نکند. روروک یکی از وسایلی است که نقش عمده ای در بسیاری از حوادث مرتبط با کودکان داشته است.

* ممکن است کودک از روروک بیفتد یا از جایی مثل پله ها با روروک سقوط کند. تحقیقاتی در کانادا بیشترین صدمات ناشی از روروک در اثر افتادن از پله ها بوده است.

* روروک به کودک اجازه می دهد که سریع تر از میزان طبیعی در همین سن حرکت کرده و خودش را به وسایل و مکان های خطرناک مثل اتاق های دیگر، بخاری، شومینه، پریز برق، آشپزخانه، اجاق های خوراک پزی و همچنین به محوطه های باز مانند استخر برساند و چون شیرخوار ۶ تا ۱۵ ماهه از خطرات آگاهی ندارد به وسیله روروک در معرض خطر قرار می گیرد.

* ممکن است کودک با روروک دسترسی سریع به مواد شوینده و خطرناک مانند حشره کش ها، سموم گیاهی و… مسموم شوند.

* کودکانی که از روروک استفاده می کنند کمتر از سایر کودکان می توانند به طور طبیعی روی زمین تجسس کنند و قوه و میدان بینایی شان گسترش کمتری پیدا می کند.

* ممکن است استفاده از  روروک موجب بعضی اختلالات در تکامل حرکتی کودک شود به همین علت امروزه تمایل استفاده از روروک کمتر شده است.

معاینات چشم پزشکی کودکان

اگر تصورتان بر آن است که چشم های فرزندتان به دلایلی سالم نیست، حتما آن را با متخصص اطفال در میان بگذارید تا در صورت صحت، معاینه توسط چشم پزشک را به شما توصیه نماید. این معاینات باید در یک سالگی به خصوص اگر سابقه هرگونه اختلالی مانند نزدیک بینی، دوربینی، آستیگماتیم، آب مروارید و غیره در افراد خانواده وجود داشته است و سه سالگی که این کنترل به منظور بررسی رشد صحیح و مناسب عملکرد چشم ها صورت می گیرد و همچنین پنج-شش سالگی که در این سنین کودک آماده رفتن به مدرسه می شود، چشم ها به منظور کسب اطمینان از قدرت کافی آن ها جهت انجام تکالیف و فعالیت های دبستان مورد بررسی چشم پزشک قرار می گیرند، صورت می گیرد.

تست و آزمایش سلامت چشم ها با کمک نور: 

به جز معاینات چشم پزشکی که بایستی توسط پزشک متخصص صورت گیرد، و انجام آن ها ضروری است، روش های زیر را می توانید خودتان در منزل به کار گیرید:

تست اول: 

این آزمایش جهت کنترل عکس العمل مردمک چشم (جمع شدن و تنگ شدن آن)، که نقش اساسی در یک دید صحیح را دارد، می باشد: ابتدا لامپ اتاق را خاموش کنید. پس از ۲۰ تا ۳۰ ثانیه آن را روشن کنید. به دقت به مردمک چشم های کودک نگاه کنید، بایستی تقریبا همزمان و مشابه یکدیگر جمع شده باشند.

تست دوم:

این آزمایش برای تشخیص استرابیسم احتمالی (لوچی) در چشم های کودک صورت می گیرد. توجه داشته باشید که در نوزادان چند ماهه، به علت عدم فرم گرفتن دقیق و زیاد بودن فاصله چشم ها، ممکن است به اشتباه حالت استرابیسم در آن ها قضاوت شود: نور یک چراغ قوه دستی کوچک را به چشمان کودک بتابانید. بدین ترتیب یک انعکاس نوری بر روی قرنیه ها که کمابیش مانند آینه عمل می کنند، مشاهده خواهد شد. اگر این انعکاس ها با فاصله یکسان از لبه مردمک چشم ظاهر شوند، نشان دهنده آن می باشد که چشم ها به خوبی در یک راستا قرار دارند.

تست سوم: 

نشان می دهد که آیا هر دو چشم از قدرت بینایی یکسان برخوردارند یا خیر. برای این کار ابتدا فلاش شارژ شده دوربین عکاسی را در دست بگیرید. سپس طوری در مقابل کودک بایستید که فلاش درست در راستای چشم های کودک و با فاصله نسبتا کمی از او قرار گیرد. با زدن فلاش در قسمت مردمک و اطراف آن (عنبیه) رنگی قرمز متمایل به ارغوانی مشاهده خواهد شد. این آزمایش در این مورد خاص نشان می دهد که آیا عکس العمل هر دو چشم مانند هم است؟

– در صورتی که یکی از چشم ها به رنگ قرمز و دیگری سفید درآید، باید بدانید که به احتمال خیلی قوی کودک مبتلا به بیماری آب مروارید ارثی است.

– اگر رنگ قرمزی که مشاهده می شود در یکی از چشم ها شفاف تر و در چشم دیگر بسیار کمرنگ تر است، احتمالا چشم دوم دچار نزدیک بینی است. علاوه بر این با انجام این تست می توان به خوبی دریافت که آیا چشم ها به خوبی و بدون برخورد به هیچ گونه مانعی نور را منعکس می کنند یا خیر.

کنترل حرکت چشم ها : 

تست اول ( این آزمایش برای کودکان زیر یک سال توصیه می شود): 

کودک را در آغوش گرفته و همراه او دوبار دور خود بچرخید. بار اول به سمت راست و بلافاصله بار دوم به سمت چپ بچرخید. به محض اینکه ایستادید، چشم های کودک را با دقت نگاه کنید، خواهید دید که چشم های او برای چند لحظه در جهت آخرین چرخش شما، هنوز می چرخند و سپس از حرکت باز می ایستند.

– اگر چشم های او در عرض ۱ تا ۲ ثانیه از چرخش باز نایستاد، بهتر است با یک چشم پزشک اطفال مشورت کنید.

تست دوم (این تست را می توان در مورد کودکان بزرگتر نیز انجام داد): 

کودک را بر روی یک صندلی و یا مبل بنشانید و سر او را با دو دست بچسبید تا حرکت نکند. ابتدا به شخص دیگری که در سمت چپ او ایستاده است، بگویید که او را صدا بزند، سپس شخص مزبور با قرار گرفتن در سمت راست کودک همین عمل را انجام  بدهد. از آنجایی که سر کودک ثابت بوده و قادر به چرخیدن نیست، او مجبور است چشم هایش را حرکت دهد.

– اگر کودک در تنظیم حرکت چشم ها به سمت راست و یا چپ دچار مشکل است، بهتر است به یک چشم پزشک اطفال مراجعه کنید.

چند حرکت مفید برای سلامت چشم های کودکان: 

از بدو تولد تا ۸ هفتگی 

هدف: کمک به تنظیم حرکت چشم ها 

– برای آن که به کودک جهت استفاده از چشم ها برای تشخیص منبع صدا کمک شود، در حالی که دور اتاق راه می روید، با او حرف بزنید.

– یک اسباب بازی را که با تکان دادن صدا می دهد (و یا یک دسته کلید)، به آرامی جلو چشم های کودک عقب جلو و بالا پایین ببرید، طوری که کودک با نگاهش بتواند حرکت آن را دنبال کند.

از ۲ تا ۴ ماهگی 

هدف: یاد دادن چگونگی برقراری ارتباط چشم ها با حرکات 

به چند اسباب بازی کوچک و رنگی کودک به طور جداگانه بندک محکمی ببندید و هر یک را به یکی از انگشتان دستتان وصل کنید (از مجموعه هایی که به صورت آماده در اسباب بازی فروشی ها جهت وصل کردن به تخت کودک به فروش می رسد، نیز می توانید استفاده نمایید) سپس دستتان را طوری در بالای سر کودک به طور ثابت نگاه دارید که اولا دست او به اسباب بازی ها برسد و ثانیا درست بالای سر کودک نباشد، بلکه در راستای قفسه سینه او قرار گیرد. حال با حرکت دورانی دست، اسباب بازی ها را بچرخانید.

– با این بازی چشم های کودک با مفهوم فاصله آشنا می شوند.

– یکی از اسباب بازی های صدادار کودک را ابتدا به یکی از دست های او و سپس به دست دیگرش بدهید (خودتان در دست کودک قرار دهید و به او کمک کنید که بتواند آن را بچسبد)، صدایی که از اسباب بازی در می آید به کودک کمک می کند تا با چشم هایش اسباب بازی را تشخیص دهد.

از ۴ تا ۶ ماهگی 

هدف : رشد حافظه بینایی 

– کودک را داخل صندلی راحتی اش (و یا بر روی زمین) قرار داده و همه اعضای خانواده در اطرافش بنشینند و همه با هم با او بازی کنند. بدین ترتیب کودک سعی در نگاه کردن در جهت های مختلف خواهد نمود.

– یک اسباب بازی را به دست کودک داده و سپس از او بگیرید و پنهان کنید. چند لحظه بعد اسباب بازی را به او برگردانید.

از ۶ تا ۸ ماهگی 

هدف: هماهنگی بین چشم ها، دست ها و پاها

– در مواقعی که کودک سیر و سر حال است، بازی دالی دالی را با او انجام دهید. سرتان را پشت بالشتی پنهان کرده و سپس به طور ناگهانی خودتان را به او نشان دهید.

– کودک را بر روی زمین گذاشته و در حالی که خودتان چهار دست و پا راه می روید از او بخواهید که دنبال شما بیاید.

از ۸ تا ۱۲ ماهگی

هدف : کمک به کودک برای تشخیص فاصله  

– در مواقعی که به او غذا می دهید، قاشق را به دست کودک داده و بگذارید خودش آن را به دهان ببرد. این عمل به او کمک می کند که فاصله بین بشقاب غذا و دهانش را تشخیص دهد.

– در هنگام حمام کردن، کاسه کوچکی را به دست کودک بدهید و او را تشویق کنید که با آن از داخل تشت آب بردارد و بر روی سرش بریزد.

– توپی را به دست کودک داده و از او بخواهید آن را داخل سطل یا جعبه ای بیاندازد. در واقع در حدود یک سالگی کودک به خوبی مفهوم فاصله را دریافته و آمادگی آن را دارد که با در دست گرفتن اشیاء مختلف با اشکال فضایی متفاوت، تفاوت فرم و اندازه بین آن ها را بفهمد.

آیا خوردن چای برای کودکان مضر است یا نه؟

اگر چه نوشیدن چای یا قهوه به دلیل وجود کافئین می‌تواند موجب افزایش میزان انرژی، هوشیاری و تمرکز در زمان انجام کار یا برنامه‌های روزانه‌ شود اما باید بدانید که همین ماده می‌تواند تأثیرات معکوسی بر سلامت کودکان و خردسالان داشته باشد که از میان آن ها می توان کاهش تمرکز، کاهش توانایی‌های حرکتی و ناهماهنگی عضلات را نام برد.

کاهش وزن کودک با چای:

بی‌اشتهایی ناشی از مصرف چای و قهوه یکی از عواملی است که کارشناسان به سبب آن مصرف این نوشیدنی‌های کافئین دار را برای کودکان و خردسالان ممنوع یا محدود اعلام می کنند. مصرف بیش از یک فنجان چای یا قهوه در طول روز برای کودک موجب کاهش اشتها و بی‌میلی او به مصرف مواد غذایی و خوراکی‌های مغذی می‌شود که برای رشد و سلامت او واجب است. همین مسئله موجب شده کارشناسان برای کودکان زیر ۸ سال تنها مصرف یک فنجان چای یا یک فنجان قهوه را توصیه کنند و به خانواده‌ها توصیه کنند در طول روز از میان چای یا قهوه تنها اجازه نوشیدن یک فنجان از یکی از آنها را به کودکشان بدهند.

اختلال در ساعت خواب کودک:

نوشیدن چای در ساعات پایانی روز به دلیل کافئین موجود در آن ۲ عارضه برای کودک شما به همراه دارد که هر دوی آنها موجب اختلال در ساعت خواب کودک می‌شود. خاصیت ادرار آوری و تحریک کنندگی چای موجب می‌شود تا کودک در زمان خواب نتواند تمرکز کافی برای استراحت داشته باشد و به این ترتیب با مشکل بی‌خوابی روبهرو شود. با به هم‌ریختگی ساعت خواب کودک ممکن است اختلال‌های دیگری مانند بی‌اشتهایی و خستگی و بی‌حالی در طول روز برای کودک به وجود آید که تأثیر نامناسبی بر رشد کودک داشته باشد.

کودکان را با هم مقایسه نکنید:

گاهی پدر و مادرها کودکانشان را با یکدیگر مقایسه می‌کنند و تصور می‌کنند اگر یکی از فرزندانشان با نوشیدن ۲ فنجان چای یا قهوه دچار هیچ یک از اختلال های بی‌اشتهایی یا بی خوابی نشد این روند برای فرزندان دیگرشان نیز تکرار می‌شود و گاهی از روی بی‌اطلاعی به خانواده‌های دیگر توصیه می‌کنند نوشیدن ۲ تا ۳ فنجان چای تأثیر منفی بر سلامت کودکشان نداشته و آن ها نیز می‌توانند همین روند را ادامه دهند. در حالی که مقایسه کودکان با یکدیگر کار اشتباهی است زیرا میزان حساسیت هر کودک به کافئین موجود در چای یا قهوه متفاوت است و ممکن است یک کودک به خاطر شرایط و توانی که دارد مقاومت بیشتری در برابر کافئین موجود در این نوشیدنی‌ها یا هر نوشیدنی کافئین دار دیگری مانند انواع نوشابه‌های کافئین‌دار داشته باشد.

چگونه برای کود‌کتان چای تهیه کنید؟

به اعتقاد محققان یکی از بهترین روش‌های تهیه چای برای کودکان و خردسالان این است که برای آنها در قوری جداگانه چای دم کنیم و به جای آنکه طبق روال معمول ۶ تا ۸ دقیقه چای را روی حرارت بگذاریم، برای کودکان زیر ۸ سال یک قاشق چای را به مدت ۳ تا ۴ دقیقه دم کنیم. این چای در مقایسه با چایی که برای بزرگسالان آماده می‌کنیم و برای مدت زمان طولانی‌تری روی حرارت قرار می‌دهیم کافئین و اثرات جانبی کمتری برای کودک دارد. بنابراین بهتر است ۱ تا ۲ فنجان چایی که در طول روز برای کودکمان آماده می‌کنیم تحت این شرایط باشد تا اطمینان بیشتری از سلامت فرزندانمان داشته باشیم.

چای‌گیاهی را جایگزین چای سیاه کنید:

یکی از بهترین چای‌‌ها و نوشیدنی‌های گرمی که می‌توانید جایگزین چای، قهوه و شیرکاکائوهای حاوی کافئین در طول روز کنید، چای گیاهی است. بهترین چای‌های گیاهی برای کودکان چای بابونه است که می‌توانید آن را از دم‌کردن گل بابونه و برگ‌های آن تهیه کنید. نوشیدن چای بابونه علاوه بر خواص درمانی که برای کودک دارد می‌تواند میزان اضطراب کودکان و خردسالانی که نسبت به جدا شدن از والدین برای رفتن به مهدکودک یا پیش‌دبستانی دارند، به طور قابل ملاحظه‌ای کاهش دهد. از این رو نوشیدن این چای و جایگزین کردن آن و دیگر چای‌های گیاهی با مشاوره یک متخصص طب سنتی می‌تواند تأثیر بسیار خوبی بر سلامت و تندرستی فرزندتان داشته باشد.

بند ناف در نوزادان

بندناف که طی دوران بارداری تنها راه ارتباط غذایی جنین ومادر بوده،بلافاصله پس اززایمان بریده شده و قسمتی از آن (تقریبا۲ تا ۴ سانتیمتر) که باقی می ماند، نیاز به مراقبت های خاص دارد:

– برای کمک به معالجه سریعتر آن، بندناف بایستی همیشه تمیز و خشک باشد. به همین دلیل به هنگام پوشک کردن، این قسمت را بیرون بگذارید.

– روزی دو بار و در صورت خیس شدن بیشتر، قسمت ناف را با گاز استریله و الکل ضدعفونی کنید.

– تا قبل از افتادن بند ناف، از حمام کردن نوزاد در وان یا تشت بپرهیزید. البته طی این مدت می توانید با استفاده از یک لیف پارچه ای و صابون مخصوص بچه، قسمت های مختلف بدن نوزاد را بدون ریختن آب ابتدا لیف زده و سپس بلافاصله با حوله ای لطیف خشک کنید. در این عمل مراقب باشید اطراف بند ناف پانسمان شده خیس نشود.

– اگر تا ۱۰ روز پس از تولد، بند ناف نیفتاد، با پزشک متخصص اطفال مشورت کنید.

– بلافاصله پس از افتادن بندناف می توان نوزاد را حمام کرد و نیازی به صبر کردن و از بین رفتن کامل آثار زخم نیست. برای چند روزی در این قسمت حالت زخم خشکیده ای ملاحظه خواهد شد که به تدریج کنده می شود و در هنگام کنده شدن ممکن است کمی خون نیز خارج شود که جای نگرانی نیست و مانعی برای حمام کردن به حساب نمی آید.

ذخیره سازی خون بند ناف در نوزادان :

ذخیره سازی خون بند ناف که چند سالی است به عنوان یک خدمت نوین در حوزه خدمات پزشکی عرضه می شود، دستیابی به منبعی از سلول های بنیادی است که پیش از این به عنوان زباله بیولوژیک دور ریخته می شد. اگر بند ناف و جفت که مجرای ارتباطی بین مادر و جنین در دوره بارداری و مملو از سلول های بنیادی است، جمع آوری شود، به عنوان منبع خوبی در کنار مغز و استخوان و خون محیطی می تواند مورد استفاده قرار بگیرد. حتما لازم است قبل از خون گیری از بند ناف سلامت مادر آزمایش شود و به همین دلیل در ماه آخر بارداری از مادر می خواهیم تست های ویروسی انجام دهد. اگر مشکلی از این نظر نباشد یا مادر سابقه بیماری خاصی یا شیمی درمانی در طول بارداری یا در طول زندگی نداشته باشد، می توان خون بند ناف را ذخیره سازی کرد.

این کار بعد از اتمام زایمان انجام می شود بنابراین لازم است از قبل هماهنگ شود و کارشناس خون گیر موقع زایمان در بیمارستان حضور داشته باشد و بلافاصله خون گیری از بند ناف انجام شود. فرصت بسیار محدود است و فقط بین ۵-۳ دقیقه بعد از زایمان امکان خون گیری وجود دارد در غیر اینصورت خون لخته می شود و قابل استفاده نیست.  نکته دیگر اینکه اگر دقت لازم انجام نشود، ممکن است نمونه خون جنین و مادر به هم آغشته شود و این نمونه قابل ذخیره سازی نیست. تکنیک جمع آوری خون بند ناف بسیار ساده و در عین حال با اهمیت است و حتما باید کارشناسان آموزش دیده یا پزشک مسئول این را انجام دهند. از آنجا که سلول های بنیادین خون بند ناف بیشتر سلول های خونساز هستند، از آنها عمدتا برای درمان بیماری هایی با منشأ خونی مثل انواع سرطان های خون، تالاسمی یا نقص سیستم ایمنی یا کم خونی های مادرزادی استفاده می شود. چون سلول های خون بند ناف بلوغ کامل ندارند در نتیجه برای تمام کسانی که از نظر ژنتیکی با فرد دهنده و صاحب بند ناف تطبیق دارند، می توان از آن استفاده کرد. با توجه به اینکه نمونه در نیتروژن مایع در دمای منفی ۱۹۶ درجه سانتی گراد نگهداری می شود، می توان به مدت طولانی آن را نگهداری کرد. اما هرچه مدت طولانی تر شود، کیفیت نمونه و شانس پیوند آن کمتر می شود. بیشترین نمونه های موفق استفاده شده در دنیا در فاصله ۵ تا ۱۰ سال ابتدایی ذخیره سازی بوده است.